Sau một thời gian triển khai lựa chọn các mô hình và thực hiện quy hoạch, các dự án làng nghề gắn kết với du lịch đã bắt đầu khởi động.
Từ cuối năm 2004, sau buổi làm việc giữa Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo UBND tỉnh về phát triển CN-TTCN của tỉnh, ngày 28-12-2007, UBND tỉnh đã có văn bản giao cho Sở CN xây dựng dự án điểm về phát triển làng nghề truyền thống kết hợp với phát triển du lịch. Thực hiện văn bản trên, Sở Công nghiệp và các ngành của tỉnh đã tiến hành rà soát, đánh giá lại tình hình hoạt động của các làng nghề và đã chọn ra 3 làng nghề truyền thống để tập trung quy hoạch và xây dựng dự án phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch là: Làng nghề mây, giang đan Phú Vinh, làng nghề sơn khảm Ngọ Hạ (Chuyên Mỹ – Phú Xuyên) và làng nghề tạc tượng Sơn Đồng (Hoài Đức).
Đây là những làng có sản phẩm nổi tiếng trong nước và quốc tế nên có những thuận lợi trong việc triển khai các dự án. Tuy nhiên, đây là dự án phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch đầu tiên trong cả nước nên các bước đi phải thận trọng để tìm kiếm, lựa chọn các mô hình tối ưu, đáp ứng được các yêu cầu: Giải quyết việc làm, nâng cao đời sống cho nhân dân vùng nông thôn và ngăn chặn làn sóng lao động di cư ra đô thị tìm kiếm việc làm trong thời gian nông nhàn.
Sau khi được phê duyệt kế hoạch, Đề cương dự án quy hoạch và đầu tư xây dựng dự án phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch, Sở Công nghiệp đã tiến hành điều tra, khảo sát, thu thập số liệu các làng nghề, đánh giá các yếu tố phát triển KT-XH… ở 3 làng nghề trên để thực hiện công tác quy hoạch.
Sau nhiều lần tổ chức hội thảo lấy ý kiến các ngành và ý kiến của các chuyên gia, quy mô mỗi làng nghề gắn với phát triển du lịch được lựa chọn bao gồm các hạng mục: Phát triển và cải tạo hiện trạng làng nghề; mỗi làng có một khu sản xuất tập trung, trong đó hình thành một trung tâm xúc tiến thương mại, có nhà trưng bày sản phẩm và khu vực sản xuất để đưa các hộ trong làng nghề vào sản xuất.
Với các yếu tố đó, làng nghề mây giang đan Phú Vinh và làng nghề tạc tượng Sơn Đồng có nhiều yếu tố thuận lợi để xây dựng mô hình này nên được tập trung trước. Ở làng nghề Phú Vinh, các sản phẩm mây, tre, giang đan đã khá nổi tiếng và được nhiều nước trên thế giới biết đến. Làng có 606 hộ thì có tới 19 công ty, 545 hộ TTCN và 61 hộ làm dịch vụ. Đặc biệt nơi đây có các công trình văn hoá tôn giáo tín ngưỡng như Đình và Quán đã được công nhận di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.
Cùng với sự nổi tiếng của sản phẩm làng nghề đã lôi kéo nhiều khách du lịch nước ngoài đến tham quan. Với 79,7 ha đất quy hoạch cho các khu chức năng, dự án dành ra 8,45 ha cho mở rộng phát triển làng nghề và nhiều diện tích cho cây xanh, đường giao thông, gần 2,4 ha cho khu tập kết vật liệu, sơ chế, sản xuất; hơn 3 ha để xây dựng khu dạy nghề; 4,9 ha cho khu trưng bày, bán sản phẩm và hơn 9,5 ha cho xây dựng trung tâm thương mại và chợ.
Hệ thống đường giao thông được quy hoạch, mở thêm tuyến mới và củng cố hệ thống điện, cấp nước, tạo thành một làng nghề có hạ tầng kỹ thuật tốt để thu hút khách du lịch. Cái thuận của dự án này là đã được Hiệp hội mây tre, giang đan của tỉnh đề nghị cho phép đầu tư thực hiện dự án; ông Nguyễn Văn Trung, Giám đốc Công ty THHH Hoa Sơn ở làng nghề Phú Vinh, một nghệ nhân khá nổi tiếng với tay nghề cao và khả năng truyền dạy nghề nên đã được một tổ chức của nước ngoài vào tài trợ gần 70 nghìn USD để triển khai dự án Trung tâm dạy nghề tại làng nghề Phú Vinh. Hiện nay, quy hoạch làng nghề Phú Vinh gắn với phát triển du lịch đã hoàn thiện và được UBND tỉnh phê duyệt để triển khai xây dựng.
Làng nghề tạc tượng Sơn Đồng nằm gần các tuyến đường cao tốc Láng-Hoà Lạc, quốc lộ 32 và có đường tỉnh lộ 79 chạy qua nên có những thuận lợi cho việc đi lại, lưu thông hàng hoá. Hiện nay, Sơn Đồng có hơn 1000 hộ tham gia sản xuất CN-TTCN và 223 hộ làm dịch vụ, nơi đây đã có một điểm sản xuất tập trung diện tích 2 ha thu hút 6 doanh nghiệp vào thuê đất phát triển SXKD nên có những thuận lợi riêng.
Cùng với sự tài ba khéo léo của bàn tay người thợ truyền giữ nghề tạc tượng từ bao đời, các công trình văn hoá, tôn giáo, tín ngưỡng như đình, chùa và 4 công trình kiến trúc cổ khác của Sơn Đồng đã được công nhận di tích lịch sự văn hoá cấp quốc gia và tỉnh nên có nhiều thuận lợi cho phát triển du lịch. Vì vậy, dự án được xây dựng theo hướng phát triển làng nghề Sơn Đồng kết hợp với du lịch lễ hội truyền thống và du lịch sinh thái.
Dự án đã quy hoạch 18 ha cho khu vực sản xuất tập trung, trong đó dành 8 ha cho dự án bảo tồn phát triển ngành nghề bao gồm: mô hình nhà mẫu nông thôn để trình diễn, có khu sản xuất tập trung, khu vực chế biến nguyên vật liệu, khu trưng bày giới thiệu sản phẩm kết hợp với xúc tiến thương mại; có nhà văn hoá làm nơi giao lưu văn hoá kết hợp với đào tạo… Đến nay, quy hoạch phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với phát triển du lịch đã xây dựng xong và đang lựa chọn nhà đầu tư vào triển khai khai xây dựng. Riêng dự án bảo tồn và phát triển làng nghề đã được Công ty CP đầu tư phát triển công nghệ Thiết kế Việt Nam làm các thủ tục xin được đầu tư với kinh phí khoảng 35-40 tỷ đồng.
Có thể nói những bước đi đầu tiên của chiến lược phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch đã được triển khai khá chắc chắn, tạo tiền đề cho những bước tiếp theo. Hy vọng trong thời gian không lâu, làng nghề Phú Vinh và Sơn Đồng sẽ không những phát triển ngành nghề mà còn là điểm đến của khách du lịch trong và ngoài nước để đưa sản phẩm làng nghề phát triển.
Theo báo Hà Tây
