Tới dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên, bà Katherine Muller – Marin, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO HN, đại diện Bộ Văn hóa Nhật Bản và chính quyền, các hộ dân của làng cổ Đường Lâm… Mặc dù còn đối diện với nhiều thách thức, nhưng Giải thưởng thực sự là đòn bẩy trong công tác bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa làng cổ VN nói chung và làng cổ Đường Lâm nói riêng.
Vinh danh làng cổ Đường Lâm
Ông Nguyễn Quang Sơn, Bí thư Thị ủy Sơn Tây, TP HN khẳng định: “Làng cổ ở Đường Lâm là ngôi làng đầu tiên trong tổng số 9.000 làng được nhà nước công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.
Trong những năm qua, ngoài sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của các cấp, ngành trung ương, TP HN, Thị ủy Sơn Tây đã chỉ đạo UBND thị xã, Ban Quản lý di tích làng cổ Đường Lâm, UBND xã Đường Lâm tiến hành triển khai công tác bảo tồn, quản lý, giữ gìn và phát huy có hiệu quả các giá trị di sản”.
Cụ thể, hiện đã có 17 công trình di tích và nhà cổ đã được tu bổ, sửa chữa. Lượng khách du lịch trong và ngoài nước đến thăm mỗi năm mỗi tăng, nếu năm 2008 là 3 vạn thì đến năm 2013 du khách đến với Đường Lâm là 13 vạn lượt khách.
Nhìn lại, văn hóa truyền thống VN, làng xóm vẫn là nét truyền thống độc đáo, mang tính truyền thống. Trong các làng Việt, Đường Lâm là địa danh đầu tiên trong số 9.000 làng được Nhà nước công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật Quốc gia.
Trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Làng cổ Đường Lâm, đã có nhiều tổ chức, đơn vị quan tâm đến giá trị văn hóa của làng cổ độc đáo này. Trong đó, làng cổ Đường Lâm luôn nhận được sự quan tâm, đầu tư, hợp tác của Chính phủ Nhật Bản mà đại diện là Cục Tài sản văn hóa Nhật Bản, tổ chức JICA Nhật Bản và Trường Đại học Nữ Chiêu Hòa.
Dự án đã trùng tu 5 ngôi nhà tại làng Đường Lâm trong tình trạng các ngôi nhà này đang xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí là đối mặt với nguy cơ bị đổ sập. Với những cống hiến và thành công đáng ghi nhận, dự án đã nhận được bằng khen và chứng nhận danh hiệu Giải Danh dự năm 2013 của UNESCO về Bảo tồn di sản văn hóa khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Đây là lần thứ 5, VN nhận giải thưởng danh giá này của UNESCO kể từ khi giải thưởng này được tổ chức và chính thức vinh danh từ năm 2000. Điều đó không chỉ vinh danh cho làng cổ Đường Lâm cũng như dự án kết hợp giữa Chính phủ VN và Chính phủ Nhật Bản, giữa các chuyên gia Nhật Bản và làng cổ Đường Lâm… mà mở ra những hy vọng, niềm tin cho các làng cổ VN đang đối mặt với thách thức và nguy cơ trong môi trường mới.
Lối rẽ trong bảo tồn làng cổ VN
TS Nguyễn Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ VHTTDL cho biết: “Trong thời điểm hiện tại, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng cổ VN đang đối diện với nhiều thách thức như quá trình đô thị hóa, tăng trưởng dân số, thay đổi về mô hình sản xuất, phong tục tập quán… Bởi vậy, Giải thưởng mà UNESCO dành cho Dự án bảo tồn nhà cổ truyền thống tại làng cổ Đường Lâm là sự khích lệ quan trọng, thúc đẩy các dự án bảo tồn làng cổ Đường Lâm nói riêng và cũng như với các dự án bảo tồn làng cổ VN nói riêng”.
Tại Lễ đón nhận Giải thưởng về Bảo tồn Di sản văn hóa năm 2013 của UNESCO Khu vực châu Á – Thái Bình Dương cho Dự án Bảo tồn nhà cổ truyền thống tại làng cổ Đường Lâm, 27 cá nhân và 34 tổ chức đã có đóng góp cho Dự án bảo tồn được nhận Bằng khen.
Cùng với đó, tổ chức JICA Nhật Bản đã trao 6 món quà cho các đơn vị, các cá nhân đã có đóng góp cho thành công của dự án. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên khẳng định: “Tôi đánh giá cao và biểu dương Cục Tài sản văn hóa Nhật Bản, Trường Đại học Nữ Chiêu Hòa Nhật Bản, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Viện Nghiên cứu Tài sản văn hóa Quốc gia Nara trong suốt hơn 10 năm qua đã tích cực phối hợp với Cục Di sản văn hóa và các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội triển khai Dự án điều tra khảo sát, bảo tồn di tích Làng cổ Đường Lâm (thị xã Sơn Tây, Hà Nội).
Dự án đã đạt được nhiều thành công trên cả khía cạnh bảo tồn di tích và phát triển du lịch, góp phần từng bước cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân địa phương. Một minh chứng rõ nét, đó là giải thưởng về Bảo tồn Di sản văn hóa năm 2013 do UNESCO Khu vực châu Á – Thái Bình Dương trao tặng ngày hôm nay”.
Được biết, đây là 1 trong 5 Giải thưởng về bảo tồn di sản văn hóa của UNESCO Khu vực châu Á – Thái Bình Dương mà VN đã nhận được những năm qua, trong đó có 4 giải thưởng cho các dự án bảo tồn di sản có sự đóng góp của các chuyên gia Nhật Bản, bao gồm: Dự án hợp tác bảo tồn phố cổ Hội An (2000); Dự án bảo tồn 6 kiến trúc nhà cổ tại các tỉnh Bắc Ninh, Quảng Nam, Thanh Hóa, Nam Định, Tiền Giang, Đồng Nai (2004); Dự án bảo tồn nhà thờ họ Tăng tại Hội An (2009); và Dự án bảo tồn nhà cổ truyền thống tại làng cổ Đường Lâm (2013).
|
Nguồn cảm hứng cho các dự án bảo tồn trong tương lai
“Hội đồng Giám khảo các Giải thưởng Di sản 2013 đánh giá cao công tác trùng tu được thực hiện trong các ngôi nhà cổ ở Đường Lâm và đặc biệt ấn tượng khi biết rằng công việc trùng tu đã và sẽ tiếp tục có ảnh hưởng ngày càng lớn trong cộng đồng địa phương. Nhìn chung, các dự án được giải thưởng đều đạt đến những tiêu chuẩn kỹ thuật bảo tồn cao nhất, huy động được sự tham gia của cộng đồng, góp phần nâng cao năng lực và thúc đẩy công tác bảo tồn nói chung. Tại Việt Nam, trước sự lớn mạnh của hoạt động bảo tồn cũng như sự quan tâm ngày càng tăng của khối tư nhân đối với di sản văn hóa, UNESCO rất hy vọng rằng câu chuyện thành công của làng Đường Lâm sẽ là nguồn cảm hứng cho các dự án bảo tồn trong tương lai, tại Việt Nam cũng như trong khu vực” (Bà Katherine Muller -Marin, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO HN) Chiến thắng với những thách thức đang đối mặt
“Làng cổ Đường Lâm có nhiều cơ sở để phát triển du lịch, để bảo tồn và phát triển thì cần chú ý đến nghệ thuật kiến trúc, đời sống nông nghiệp, sự tăng trưởng dân số và phát triển cộng đồng… Giải thưởng này của UNESCO sẽ mở ra cánh cửa để Đường Lâm cũng như các làng cổ VN chiến thắng với những thách thức đang đối mặt” (Ông Akira Shimizu, Phó trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản tại VN (JICA)) Không chỉ bảo tồn các ngôi nhà cổ
“Dự án bảo tồn làng cổ Đường Lâm dựa trên đề xuất hợp tác của Nhật Bản. Kiến trúc nhà cổ bằng gỗ của VN có nhiều điểm tương đồng với Nhật Bản nhưng bảo tồn ở đây không chỉ là bảo tồn các ngôi nhà gỗ mà là bảo tồn đời sống nông thôn của VN với nhiều nét như đời sống văn hóa, sinh hoạt hằng ngày của người dân…” (Ông Kazuhiro Nishiyama, Chuyên gia cao cấp Cục Tài sản văn hóa, Bộ Văn hóa Nhật Bản) Phát huy hiệu quả
“Thật may mắn cho gia đình chúng tôi, ngôi nhà 5 gian 2 dĩ có diện tích 100m2 đã được Nhà nước quan tâm, thiết kế đầu tư kinh phí để tu bổ các hạng mục đã xuống cấp vào năm 2008. Trong suốt thời gian thi công ngôi nhà cổ này, chúng tôi đã thường xuyên nhận được sự tư vấn, giúp đỡ về kỹ thuật và phương pháp của các chuyên gia tình nguyện Nhật Bản. Sau khi khánh thành, công trình đã được sử dụng và phát huy có hiệu quả” (Ông Nguyễn Văn Hùng, chủ sở hữu một trong những ngôi nhà cổ tại làng cổ Đường Lâm) |
