Trong hoạt động lễ hội:
Lễ hội đã diễn ra sôi nổi trên địa bàn cả nước, thực sự hấp dẫn du khách nên lượng du khách tăng: theo thống kê đến ngày 30/3/2012 các lễ hội lớn như Lễ hội Chùa Hương (Hà Nội) đón 1,4 triệu khách (đợt cao điểm từ mồng 1 đến mồng 8 Tết đón 26 vạn khách, riêng ngày khai hội mồng 6 Tết đón trên 4 vạn khách); Lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh) đón 2,1 triệu khách (chỉ trong 1 tuần Tết Nguyên đán từ mồng 1 – 7 đón 26 vạn khách, bình quân 1 ngày đón trên 3 vạn khách); Lễ hội Đền Hùng đón 6 triệu khách (riêng ngày chính hội Giỗ Tổ mồng 10/3 âm lịch đón 2,2 triệu khách); Đền Bà Chúa Xứ (An Giang) đón 1,2 triệu khách; Lễ hội Đền Trần (Nam Định) đón trên 50 vạn khách; Lễ hội Phủ Dày đón trên 50 vạn, riêng đêm khai mạc chợ Viềng xuân mồng 7 Tết đón trên 5 vạn khách; Lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc đón trên 50 vạn (trong tháng Giêng đón trên 40 vạn, riêng 3 ngày 15-17 tháng Giêng đón trên 15 vạn khách); Di tích Huế đón 31.000 lượt khách trong dịp Tết.
Lễ hội xuân Núi Bà Đen (Tây Ninh) diễn ra từ ngày 01 đến ngày 15 tháng Giêng, thu hút 1,5 triệu khách tham gia. Công tác an ninh trật tự được đảm bảo, tình trạnh xả rác bừa bãi được hạn chế nhiều so với năm cũ, đặc biệt Ban Quản lý di tích đã huy động đến hơn 400 người tham gia công tác giữ gìn trật tự an ninh, giữ gìn vệ sinh môi trường cảnh quan trong lễ hội. Tại Lễ hội Chùa Bà (lễ hội đặc trưng của người Hoa tại Bình Dương), thời gian diễn ra lễ hội chỉ có một ngày (15 tháng Giêng) đã thu hút 10 vạn lượt khách tham gia. Uỷ ban nhân dân thị xã Thủ Dầu Một đã chỉ đạo thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức và trực tiếp chỉ đạo các ngành chức năng liên quan như công an, văn hóa, lao động… huy động lực lượng tham gia bảo vệ lễ hội.
Trong thời gian diễn ra lễ hội công tác an ninh vệ sinh môi trường được đảm bảo, không xảy ra tình trạng ùn tắc. Đặc biệt công tác phòng chống cháy nổ được đề cao, luôn luôn có đội cứu hỏa túc trực để thực hiện nhiệm vụ. Lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam (An Giang) là một lễ hội lớn của vùng. Ban Tổ chức dự kiến con số du khách thăm quan năm nay sẽ lên đến hàng triệu lượt người. Để chuẩn bị cho mùa lễ hội được diễn ra an toàn tiết kiệm Uỷ ban nhân dân thị xã Châu Đốc đã thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức xây dựng kế hoạch, tập trung chỉ đạo các ngành chức năng tham gia.
Đặc biệt năm nay, dự kiến sẽ đưa các bãi đỗ xe ra khỏi khu di tích và di chuyển khách lên bằng phương tiện xe công của Ban Tổ chức và đặt các thùng nước uống miễn phí nhằm phục vụ bà con tham gia lễ hội.
Lễ khai ấn đền Trần 2012 diễn ra nghiêm túc
Các Lễ hội Ngọc Hồi-Đống Đa (Hà Nội), Lễ hội Lim, Lễ hội Đền Lăng Kinh Dương Vương (Bắc Ninh), Lễ hội Chùa Bái Đính (Ninh Bình), Lễ hội Lòng Tòng (Đắk Lắk), Lễ hội Đền Huyền Trân, Lễ hội Vật Làng Sình (Huế), Lễ hội vùng cao Bắc Hà, Mường Khương (Lào Cai)… lượng khách đều tăng cao so với lễ hội năm trước. Các lễ hội mới được phục dựng và tổ chức như Lễ hội Tịch Điền (Hà Nam), Lễ hội Về nguồn (Gia Lai) đã định hình ổn định và hấp dẫn du khách.
Một số lễ hội dân gian truyền thống mang tính chất vui xuân được khôi phục và tổ chức khắp 3 miền Bắc-Trung-Nam như Lễ hội Thư pháp và cho chữ đầu xuân (Thanh Hoá, Hà Nội), Đua thuyền rồng trên biển (Đồ Sơn-Hải Phòng), Đua thuyền, đua ghe truyền thống (Đồng Nai, Bình Thuận, Thừa Thiên Huế), múa Lân Sư Rồng (Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Nai) biểu diễn Lân nghinh Xuân, biểu diễn nhạc dân tộc Khơ Me, Chăm (Kiên Giang)…
Các lễ hội mang tính sự kiện như Festival Hoa Đà Lạt, lễ hội du lịch về nguồn của 3 tỉnh Phú Thọ-Yên Bái-Lào Cai, Festival Dừa Bến Tre, Festival Huế 2012 được tổ chức định kỳ và nâng cao về chất lượng các chương trình nghệ thuật.
Đề án tổ chức Lễ khai ấn Đền Trần –
Trong quản lý và tổ chức lễ hội:
Công tác quản lý nhà nước về lễ hội được phát huy tạo sự chuyển biến mạnh. Công tác an ninh trật tự, an toàn xã hội được đảm bảo tốt. Ban tổ chức lễ hội đã có phương án đảm bảo an ninh trật tự, giải toả lều quán lấn chiếm, sắp xếp hàng quán khoa học, bố trí bến bãi đỗ xe hợp lý, tổ chức trông giữ phương tiện cho du khách. Vệ sinh môi trường, cảnh quan văn hoá lễ hội ngày một tốt hơn. Nhiều hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội đã từng bước được khắc phục, nhất là tệ mê tín dị đoan và nạn hành khất đeo bám du khách.
Công tác quảng bá di tích và lễ hội dưới nhiều hình thức đã đạt kết quả nên các lễ hội đã thu hút du khách ngày càng đông. Cơ sở hạ tầng, nhất là bến bãi, đường xá được quan tâm đầu tư bước đầu đáp ứng nhu cầu du khách, thiết chế văn hoá của di tích và lễ hội từng bước được bổ sung. Nhiều điểm di tích đã có sự đầu tư tôn tạo tu sửa xây dựng cảnh quan môi trường sạch đẹp, thuận tiện cho du khách tham quan chiêm ngưỡng (Di tích Đền Hùng-Phú Thọ, Đền Trần-Thái Bình, Đền Bà Chúa Xứ-An Giang, Đền Sóc-Hà Nội, Khu di tích Cố đô Hoa Lư-Ninh Bình…).
Các loại hình hoạt động dịch vụ ăn nghỉ cho khách hành hương đã được cải tiến và nâng cao chất lượng phục vụ đi vào nề nếp, xây dựng tốt nếp sống văn hoá, ý thức của nhân dân đã tự giác chấp hành quy định của Ban tổ chức lễ hội, văn hoá lễ hội có chuyển biến tích cực.
Các trò chơi, trò diễn dân gian được phục hồi trong lễ hội đã góp phần phục hưng giá trị tốt đẹp của lễ hội truyền thống, bên cạnh đó các hình thức vui chơi dịch vụ mới, hiện đại, lành mạnh được củng cố bổ sung tạo không khí lễ hội vui tươi, lành mạnh, hấp dẫn góp phần xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Việc đặt tiền lễ, tiền giọt dầu đã có chuyển biến bước đầu, Ban Tổ chức lễ hội đã hướng dẫn nhân dân đặt tiền đúng nơi đúng chỗ, bố trí lực lượng thu gom kịp thời, tình trạng ném tiền bừa bãi đã được chấn chỉnh một bước (ga Cáp Treo chùa Hương đã hạn chế được việc ném tiền tại ga và khu vực dưới ga), hiện tượng nhét tiền vào tay phật, vào cành lộc, vào hang động, các nơi trên ban thờ đã giảm hẳn ở nhiều nơi (Phủ Dày-Nam Định, Chùa Bái Đính-Ninh Bình, Côn Sơn Kiếp Bạc-Hải Dương, lễ hội Tây Thiên-Vĩnh Phúc…).
Festival Huế 2012 nâng cao chất lượng các chương trình nghệ thuật
Hiện tượng tiêu cực trong lễ hội đã giảm so với các năm trước, tình trạng lợi dụng lễ hội để hoạt động mê tín dị đoan như bói toán, lên đồng, xóc thẻ, khấn thuê đã giảm rõ rệt. Các trò sát phạt ăn tiền, các tệ nạn xã hội không dám công khai như trước. Hiện tượng ăn mày, ăn xin, bắt chẹt khách, bày bán ấn phẩm trái phép đã giảm đáng kể.
Hiện tượng xâm hại di tích đã giảm, các di tích gắn với lễ hội đều được tu bổ khang trang hơn trước, cơ sở hạ tầng, cơ sở lưu trú dịch vụ đã được nâng cấp cải tạo nhiều di tích có bảng hướng dẫn du khách không thắp hương, không đốt đồ mã trong di tích, không dâng lễ bằng thức ăn chín, có hệ thống truyền thanh để thường xuyên hướng dẫn cho du khách hành lễ đúng quy định, đảm bảo văn minh trong lễ hội.
Các cơ quan thông tấn báo chí đã dành thời lượng hợp lý thông tin hai chiều về hoạt động lễ hội, thông tin mang tính quảng bá thương mại về lễ hội đã giảm.
Một số biện pháp để tăng cường quản lý lễ hội:
Tiếp tục quán triệt và thực hiện Kết luận số 51-KL/TW ngày 22/7/2009 của Bộ Chính trị (khoá X) về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 12/01/1998 của Bộ Chính trị (khoá VIII) về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; Chỉ thị số 14/1998/CT-TTg ngày 28/3/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Tổ chức sơ kết, tổng kết định kỳ để đánh giá được thực trạng hoạt động cưới tang lễ hội của từng địa phương, kịp thời uốn nắn điều chỉnh những tồn tại bất cập.
Tiếp tục hoàn thiện các văn bản, đề án liên quan đến công tác quản lý và tổ chức lễ hội gồm: Đề án Tăng cường thực hiện nếp sống văn minh, văn hoá tín ngưỡng, tôn giáo tại cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; Quy hoạch tổng thể lễ hội; Quy chế festival ngành, nghề; Thông tư hướng dẫn quản lý và sử dụng nguồn kinh phí thu từ hoạt động lễ hội.
Thực hành tiết kiệm trong tổ chức lễ hội, đặc biệt là những lễ hội lớn. Phải có sự đầu tư chuẩn bị nội lực và cơ sở vật chất tương xứng với nhu cầu của du khách, đảm bảo chất lượng nội dung và nghệ thuật của lễ hội. Chú trọng khôi phục và tổ chức các lễ hội đặc sắc tiêu biểu của đồng bào dân tộc.
Tăng cường công tác quản lý trước, trong và sau khi tổ chức lễ hội, có đánh giá rút kinh nghiệm kịp thời để khắc phục hạn chế, nhân lên những nét đẹp trong lễ hội. Sở VHTTDL các tỉnh/thành cần tiến hành hội nghị sơ kết kịp thời, tổ chức hội thảo và tập huấn để nâng cao kiến thức quản lý và tổ chức lễ hội cho cán bộ cơ sở, đặc biệt là cán bộ quản lý tại các di tích có lễ hội, chủ đền, thủ nhang.
Tăng cường sự phối hợp giữa các ngành, các cấp. Có cơ chế phối hợp chặt chẽ, chế độ trách nhiệm rõ ràng, tăng cường vai trò giám sát, thanh tra, kiểm tra, xử lý kịp thời các hiện tượng tiêu cực để lễ hội phát triển lành mạnh, đúng hướng.
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức về giá trị của di tích và lễ hội, giáo dục về thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội. Khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường lễ hội, tạo chuyển biến căn bản về môi trường sinh hoạt và bảo vệ cảnh quan khuôn viên di tích và lễ hội.
Về kiến nghị, đề xuất: để công tác quản lý và tổ chức lễ hội đạt hiệu quả, báo cáo của Bộ VHTTDL cũng đưa ra một số kiến nghị, đề xuất, trong đó đặc biệt lưu ý tới nội dung Tiếp tục chỉ đạo nghiêm việc quản lý tổ chức lễ hội theo nội dung Kết luận số 51-KL/TW ngày 22/7/2009 của Bộ Chính trị (khoá X) và Công điện số 162/CĐ-TTg ngày 19/2/2011 của Thủ tướng Chính phủ… cũng như việc hướng dẫn các Giáo hội, giới chức sắc, các tăng ni phật tử trụ trì tại các cơ sở tín ngưỡng thực hiện một số nội dung quan trọng liên quan mật thiết đến sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng, thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội và tôn tạo tu bổ di tích theo Luật Di sản Văn hóa, đồng thời đề nghị Ban Tôn giáo Chính phủ sớm xây dựng văn bản hướng dẫn cụ thể về việc tổ chức lễ cầu siêu để ngành VHTTDL phối hợp chỉ đạo tổ chức đạt hiệu quả, đảm bảo trật tự an ninh và xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, tránh phát sinh các yếu tố mê tín dị đoan.
